Gyanrupen 3D
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ (National Science Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ 'રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ માત્ર એક તારીખ નથી, પણ ભારતના મહાન વૈજ્ઞાનિક વારસાનું સન્માન છે.
૧. શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?
ભારતના મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી સર સી.વી. રમણે ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૮ના રોજ 'રમણ ઈફેક્ટ' (Raman Effect) ની શોધ કરી હતી. આ મહત્વપૂર્ણ શોધ બદલ તેમને ૧૯૩૦માં નોબેલ પુરસ્કારથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. આ સફળતાની યાદમાં ભારત સરકાર દ્વારા ૧૯૮૬થી આ દિવસને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
૨. મુખ્ય હેતુ
- વિજ્ઞાનનો પ્રસાર: લોકોમાં વિજ્ઞાન પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવી.
- વૈજ્ઞાનિક અભિગમ: વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોમાં તાર્કિક વિચારસરણી અને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ કેળવવો.
- નવી શોધને પ્રોત્સાહન: માનવ કલ્યાણ માટે વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં થઈ રહેલા પ્રયાસો અને સિદ્ધિઓને પ્રદર્શિત કરવી.
૩. કેવી રીતે ઉજવણી થાય છે?
આ દિવસે શાળાઓ અને વિજ્ઞાન સંસ્થાઓમાં વિજ્ઞાન પ્રદર્શન (Science Fair), ક્વિઝ અને નિષ્ણાતો દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે.
૪. 'રમણ ઈફેક્ટ' શું છે?
જ્યારે પ્રકાશના કિરણો પારદર્શક પદાર્થમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તેના તરંગલંબાઈમાં ફેરફાર થાય છે. આ શોધને કારણે જ આપણને સમજાયું કે આકાશ અને સમુદ્રનો રંગ વાદળી કેમ દેખાય છે.
જ્યારે પ્રકાશના કિરણો પારદર્શક પદાર્થમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તેના તરંગલંબાઈમાં ફેરફાર થાય છે. આ શોધને કારણે જ આપણને સમજાયું કે આકાશ અને સમુદ્રનો રંગ વાદળી કેમ દેખાય છે.
"વિજ્ઞાન એ માત્ર વિષય નથી, પણ જીવન જીવવાની એક પદ્ધતિ છે."
🔬 વિજ્ઞાન દિવસ વિશેષ ક્વિઝ - ૧૦ પ્રશ્નો
૧. ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ' કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
આ દિવસ સી.વી. રમણની શોધની યાદમાં ઉજવાય છે.
સાચો જવાબ: A) ૨૮ ફેબ્રુઆરી
૨. રમણ ઈફેક્ટની શોધ માટે સી.વી. રમણને કયા વર્ષે નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો?
શોધના ૨ વર્ષ પછી તેમને આ એવોર્ડ મળ્યો હતો.
સાચો જવાબ: B) ૧૯૩૦
૩. ભારતના 'મિસાઈલ મેન' તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
તેઓ ભારતના ૧૧મા રાષ્ટ્રપતિ હતા.
સાચો જવાબ: C) ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ
૪. ભારતની અવકાશ સંશોધન સંસ્થા ISRO નું વડું મથક ક્યાં આવેલું છે?
કર્ણાટક રાજ્યની રાજધાનીમાં.
સાચો જવાબ: C) બેંગલુરુ
૫. વનસ્પતિઓમાં પણ જીવન હોય છે તે સાબિત કરનાર ભારતીય વૈજ્ઞાનિક કોણ હતા?
તેમણે 'ક્રેસ્કોગ્રાફ' સાધનની શોધ કરી હતી.
સાચો જવાબ: A) જગદીશ ચંદ્ર બોઝ
૬. ભારતનો પ્રથમ ઉપગ્રહ કયો હતો?
પ્રાચીન ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રીના નામ પરથી.
સાચો જવાબ: C) આર્યભટ્ટ
૭. ભારતીય અવકાશ વિજ્ઞાનના પિતા (Father of Space Science) કોણ ગણાય છે?
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો.
સાચો જવાબ: B) વિક્રમ સારાભાઈ
૮. 'રમણ ઈફેક્ટ' પ્રકાશના કયા ગુણધર્મ સાથે સંકળાયેલી છે?
પ્રકાશના વિખેરવાની પ્રક્રિયા.
સાચો જવાબ: C) સ્કેટરિંગ (પ્રકીર્ણન)
૯. પરમાણુ વિજ્ઞાનના પિતા તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
તેમના નામ પરથી મુંબઈમાં BARC આવેલું છે.
સાચો જવાબ: A) હોમી જે. ભાભા
૧૦. ૧૯૮૬માં કઈ સંસ્થાની ભલામણથી ૨૮ ફેબ્રુઆરીને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ જાહેર કરાયો?
નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી કમ્યુનિકેશન.
સાચો જવાબ: B) NCSTC
No comments:
Post a Comment